العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
دوشنبه 8 خرداد 1396
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 11855      تاریخ : 1392/8/30 23:36:05      بخش : کنگره های دین پژوهی print
جهاني‌شدن و دين؛ فرصت‌ها و چالش‌ها چهارمين كنگره دين پژوهان:
جهاني‌شدن و دين؛ فرصت‌ها و چالش‌ها

چهارمين كنگره دين پژوهان با عنوان «جهاني شدن و دين؛ فرصت ها و چالش ها» هجدهم ارديبهشت ماه 1382 با حضور جمعي كثيري از علما، انديشمندان، پژوهشگران و اساتید حوزه و دانشگاه در سالن اجتماعات مدرسه علميه امام خميني (ره) وابسته به مرکز جهانی علوم اسلامی با قرائت پيام رياست محترم جمهوري حجت الاسلام و المسلمين جناب آقاي خاتمي برگزار شد.

در اين پيام كه دكتر هادي خانيكي، مشاور رئيس جمهور آن را قرائت نمود، آمده است: ترديدي نيست كه يافتن تأثرهاي ميان دين و جهاني شدن، نيازمند تلاش هاي نو و انديشه ورزي هاي خلاقانه از سوي متفكران و محققان ارجمند حوزه و دانشگاه است و شناخت درست مسئله و ترسيم فرصت ها و تهديدهاي پيش رو در اندازه هاي واقعي، گام نخست اين راه است كه اميد دارم با دقت و قوت برداشته شود.

رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي، خاطرنشان ساخته است: دين ماندگار، چنان ظرفيت و انعطافي دارد كه در عين ثبات، به تناسب امر ثابت وجود انسان، مي تواند هماهنگ با جنبه متغير هستي آدمي و پاسخ گوي شخصيت تحول پذير و مسائل و نيازهاي لحظه به لحظة  نو شوندة او در بستر تاريخ باشد.

دين در مواجه با چنين چالش هايي، با آفات و آسيب هايي از بيرون و درون مواجه مي شود، آفت بزرگ بيروني، ستيزه جويي دنياداران وقدرت مداران با حقيقت دين و آفت بزرگ دروني، پنهان شدن آن حقيقت در پس پرده هاي ضخيم عادات و اوهام و ذهنيت هاي تنگ و تاريك است.

حجت الاسلام والمسلمين خاتمي تصريح نموده است: نمي توان با تسري اطلاق و قدسيت دين به عادت هاي فكري وآداب اجتماعي، از ديدن مقتضيات زمان و نيازهاي تازه انسان دور ماند و در عين حال تأمين اين نيازها و پاسخ به اين پرسش هاي نو را با بينش ها و بضاعت هاي موجود ميسر دانست. اسلام آييني جاودانه است كه قدرت بقا و برآورده كردن نيازهاي امروز را هم به اعتبار منابع وحياني خويش و هم به اتكاي رهيافت هاي عقلاني انسان دارد. مهم آن است كه براي فهم درست دين و دنياي جهاني شده، هم اين توانايي ها را بتوانيم به خوبي دريابيم و هم از آفات دروني و بيروني دين به درستي آگاه شويم.

جاي درست اين مباحث، نشست هايي از اين گونه است تا دين پژوهان زمانه شناس با توصيف و تبيين مسائل به برهاني كردن موضوع ها همت گمارند.

پس از آن محمد جواد صاحبي دبير كنگره به ايراد سخن پرداخت؛ ايشان اطلاع رساني، ايجاد هم گرايي، هم انديشي و تعامل ميان محققان علوم ديني و ايجاد بستري مناسب براي تضارب آراء و افكار و تبيين موضوعات جديد را از اهداف اين كنگره عنوان نمود و ادامه داد: تلاش ما اين بوده كه بدون در نظر گرفتن گرايش هاي سياسي و فكري، صاحب نظران، در كنار يكديگر به توليد فكر و هم انديشي بپردازند.

وي افزود: جهاني شدن گر چه واژه اي نو در ادبيات ماست؛ ولي شروع آن از انقلاب صنعتي بوده كه امروز شتاب بيشتري يافته و مرزها و حريم ها را شكسته است و صاحبان اين فناوري، فرهنگ و انديشه خود را به زواياي خانه ها آورده اند و مولدان اين پديده، سيطرة فرهنگي و حتي سياسي خود را با استفاده از اين امكانات هر روز بيشتر خواهند كرد.

صاحبي تعداد مقالات رسيده به كنگره را 103  اثر عنوان كرد و اظهار داشت: هيأت علمي 15 مقاله را جهت قرائت در كنگره برگزيده و بقيه مقالات پس از بازنگري و تصحيح، در مجموعه اي منتشر خواهد شد.

پس از ارائه گزارش دبير كنگره، دكتر محمدرضا تاجيك مشاور رئيس جمهور و رئيس مركز مطالعات استراتژيك، مقاله خود را تحت عنوان «جهاني شدن و دين، عرفي سازي يا قدسي سازي» ارائه نمود. وي با طرح سؤالاتي از قبيل:

ـ چگونه مي توان به برون رفتي از چنبره اين تعارضات هويتي و معرفتي در فرايند جهاني شدن انديشه دست يافت؟

ـ آيا در اين دنياي بت شكن و حصار برانداز مي توان به فرصت هايي براي تأمين و تحفظ و اعتلاي اديان، دل خوش داشت؟

ـ‌ آيا مي توان به طرحي براي ايجاد نوعي ترابط و تعامل منطقي و مسالمت آميز ميان جهاني شدن و دين انديشيد؟

وي سه رويكرد امتناعي، تخريبي و هم پوشاني را براي رابطه بين جهاني شدن و دين مطرح ساخت. و پس از تشريح اين سه رويكرد، نتيجه گرفت:

جهاني شدن يك پديده اي است با دو چهره، هم تهديد است و هم فرصت، هم نيش است و هم نوش، بستگي دارد كه چگونه به آن نگاه كنيم؛ اگر نتوانيم تهديدات آن را مهار كنيم با تهديدات شالوده شكن اين پديده مواجه خواهيم بود. و هر كشوري بتواند بيشترين توليدات هنجاري، ارزشي و معرفتي و امكان صدور آن را داشته باشد، در سراسر جهان مي تواند در برابر پديده جهاني شدن قدرت برتر باشد.

در ادامه برنامه، حجت الاسلام دكتر ناصر الهي، قائم مقام رياست دانشگاه مفيد، مقالة خود را با عنوان «خاتميت نبوت و جهاني شدن با گرايش هاي نومناليستي و ذاتي گرايانه» ارائه نمود. وي در ابتدا با اذعان به اين كه پرداختن به اين دو نگرش، لزوماً به معناي اعتقاد به هيچ كدام از اين نگرش ها نيست، تصريح نمود: تلقي از خاتميت، در رفتار ما در مقابل اين جريان، تأثير خواهد گذاشت.

دكتر الهي سپس دو گرايش در گفتمان شهيد مطهري و اقبال لاهوري را مورد بحث قرار داده و لزوم اين دو نگرش به بحث خاتميت را در مسأله جهاني شدن يادآور شد.

در ادامه اين همايش، دكتر هادي خانيكي نيز مقاله خود را با موضوع «جهاني شدن و دين؛ دو روايت و چند پرسش» قرائت كرد. وي در اين مقاله به بررسي روايت ها از جهاني شدن و رابطه آن با دين پرداخت و در توصيف اين روايت گفت:

يكي روايتي است كه مقوله جهاني شدن را به عرصه سياست يا اقتصاد محدود مي كند و نتيجه آن استيلاي يك رويه زندگي و يك نوع الگوي ادراكي كه همان جهاني سازي است مي شود و رفتار ما در مقابل اين جريان، تأثير خواهد گذاشت.

دوم روايت فرهنگي است كه مسأله را عميق تر از عرصه سياست مي داند و اين نظريه را كه جهاني شدن همان غربي شدن است، رد مي كند.

در رويكرد اول يا بايد مقابل جهاني شدن ايستاد و يا بايد انزوا اختيار كرد، اما رويكرد دوم بيشتر به گفت وگو مي انديشد. و با انتخاب آن، سه رهيافت در پيش رويمان قرارمي گيرد:

رهيافت اول، تنزل صورت مسأله به يك مسأله سياسي و يا اقتصادي است؛

رهيافت دوم، كلي گرايي مي باشد كه جهاني شدن به مسئله اي پيچيده تبديل مي شود؛

رهيافت سوم، صورت شبكه اي است كه مسأله غامض را به يك صورت ساده تر تبديل كنيم.

معاون فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فن آوري در پايان مسأله هويت را از نگاهي جامعه شناسانه مورد بررسي قرار داد و گفت:

در نگاه جامعه شناسانه، هويت، بروز و ظهور خود را در عرصه دين، درون يك طيفي متجلي كرده كه در يك طرف آن وحدت گرايي يا توجه به جوهر مشترك اديان و در طرف ديگر بنياد گرايي يا مسلط شدن در جنبه هاي مختلف اديان است. ما در طول اين سه دهه شاهد اين هستيم كه جنبه هاي مختلف دين داري و معنويت در جهان رو به افزايش است و نمي توان پيش آمدن و پذيرش روند جهاني شدن را با پايان يافتن دوران قدرت دين و يا حتي نمودها و بروزهاي فردي و اجتماعي دين همراه دانست.

حجت الاسلام مصطفي جمالي، پژوهشگر علوم اسلامي و كارشناس ارشد فلسفه هم در ادامه اين همايش، به ارائه مقاله خود با موضوع «نظام سرمايه داري، جهاني سازي و عرفي سازي» پرداخت. وي با ارائه اين مقدمه كه نظام سرمايه داري مبتني بر اصول مدرنيته، نيازمند جهاني شدن است و درصدد ساختن جهاني هماهنگ با روند توسعه خود مي باشد، اصلي ترين مانع نظام سرمايه داري در راه جهاني شدن را وجود فرهنگ مذهبي دانست و راه كار جوامع غربي را عرفي سازي دين مسيحيت معرفي كرد.

حجت الاسلام جمالي تأكيد نمود: اين اسلام و انقلاب اسلامي ايران بود كه در عصر جهاني شدن در ميان ناباوري تمام سردمداران و تئورسين هاي مادي به وقوع پيوست و مانعي بزرگ بر سر راه نظام سرمايه داري و داعيه جهاني شدن آن گرديد.

وي در ادامه اظهار داشت: دين اسلام به جهت ويژگي هاي خاصي كه دارد، هيچ گاه مانند دين مسيحيت، تن به عرفي شدن نخواهد داد بلكه خود درصدد آن است كه جامعه الهي را تحقق بخشد و آن را در سطحي جهاني گسترش دهد.

حجت الاسلام جمالي، راه برد مديريت جهاني شدن و ايجاد تمدن اسلامي را، قدسي كردن امر عرفي و جريان دادن دين در همه حيات فردي و اجتماعي بشر عنوان ساخت و پيشنهاد كرد:

براي تحقق چنين هدف بالايي از يك طرف «حوزه هاي علميه» تنها به فقه خرد فردي بسنده نكنند بلكه با اجتهاد روشمند خود در پي ايجاد «فقه كلان و توسعه» باشند و از طرفي هم «دانشگاه هاي اسلامي» در پي «توليد علوم انساني» مبتني بر جهان بيني جامعه شناسي و انسان شناسي متخذ از دين باشند و در آخر «نظام اجرايي» هم مبتني بر علوم اسلامي «مدل هاي توسعه سياسي، فرهنگي، اقتصادي» جامعه اسلامي را حول محور غلبه اسلام در درگيري با نظام مادي جهاني ارائه دهد.

اين پژوهشگر علوم اسلامي در پايان ترجمه سكولاريسم به عرفي شدن را اشتباه دانسته و يكي انگاشتن عرفي شدن با مبحث عرف در فقه شيعه را خطايي فاحش خواند و معناي دقيق آن را دنيوي شدن دانست و هشدار داد:

در صورتي كه اين سه نهاد جامعه اسلامي به وظايف بنيادين خود عمل نكنند، قدرت «معماري تمدن اسلامي» از جامعه اسلامي سلب مي گردد و حكومت اسلامي از سطح رهبري حوادث و مديريت جهاني شدن تنزل مي يابد و در نهايت به «عرفي شدن» يا تعويل حسي دين در عرصه حيات اجتماعي منتهي مي گردد.

در ادامه اين همايش حجت الاسلام و المسلمين سيد محسن موسوي تبريزي عضو هيئت رئيسه كنگره، توضيحاتي را ارائه نمود. وي با استناد به چند آيه از قرآن كريم، دين اسلام را بر خلاف ساير اديان، مدعي جهاني شدن دانست و اظهار داشت: بنده معتقدم، لااقل 80% از معارف اسلام، جهاني هستند به اين معنا كه اگر حتي كسي مسلمان نيست، مي تواند به اين ها عمل كند و سعادتمند شود. ايشان جهاني شدن را غير عرفي شدن خواند و تذكر داد كه لازمه جهاني شدن، سكولارشدن نيست و اعتقاد به اين كه اسلام، عرف زمانه خود را ناگزير پذيرفته باشد، منحرفانه دانست.

در ادامه كنگره، دكتر علي رضا شجاعي زند، عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس، ضمن سخنان كوتاهي، مقاله «دين و جهانيت، جهاني شدن، جهاني سازي و جهاني گرايي» را مطرح نمود.

وي با تذكر اين نكته كه سهل انگاري در ترجمه متون نظري و بي دقتي در معادل يابي واژه هاي تخصصي از زبان هاي ديگر، معضل بدفهمي و مجادلات بي سرانجامي را پيچيده تر مي كند، به توضيح واژگان «جهانيت»، «جهاني شدن»، «جهاني سازي» و«جهاني گرايي» پرداخت.

دكتر شجاعي زند جهانيت را واقعيتي مربوط به اشباع كمي جهان و افزايش ارتباط اجزاء تشكيل دهنده آن بدون ذهنيتي خاص راجع به اوضاع جديد دانست و«جهاني شدن» را عنواني عام در ادبيات نظري براي تبيين علل و عوامل به وجود آورنده اين پديده نو ظهورخواند و «جهاني سازي» را راه برد و فرايندي در حال وقوع تعبير كرد و «جهاني گرايي» را ايدئولوژي مدافع تحقق اين فرايند دانست. اين استاد دانشگاه در پايان خاطر نشان ساخت:

براي دست يابي به پاسخ هايي روشن و معتبر نسبت جهاني شدن و دين، لازم است آن را به بررسي نسبت هر يك از شقوق اشاره شده از مفهوم كلي جهاني با انواع گونه هاي دين تفسير داد و به نظر مي رسد، مهم ترين برخوردها ميان پديده جهاني اسلام در آن جا شكل بگيرد كه اين پديده در غالب يك استراتژي و با جهت گيرهاي خاص ظاهر گردد.

دكتر حسين كچوئيان، ديگر سخنران كنگره بود كه «رويكردهاي نظريه جهاني شدن دين» را بررسي نمود. وي با تقسيم اين روند به سه مرحله، با توجه به نظريه پردازان آن، رويكرد حاصل از اين سه مرحله را سكولاريزاسيون دانست كه در واقع جايگاهي براي دين قائل نيست و جنبش هاي ديني را حركت هاي مذبوحانه مي داند و آينده اي بر آن پيش بيني نمي كند.

دكتر محمد حسين مشرف جوادي، استاديار دانشكده علوم اداري و اقتصادي دانشگاه اصفهان، در تشريح مقاله خود با عنوان «بررسي فرايند جهاني شدن و نگرش دين» ابتدا بر اين نكته تأكيد نمود كه در سال هاي اخير، هر چند كه جهاني شدن و يا يك پارچگي فرهنگ، زبان، سياست، مديريت ، دين و ارزش هاي ملي كشورها به طور هم زمان و هم پايه مدنظر بوده است ولي بارزترين وجه جهاني شدن، بعد اقتصادي يا تجاري آن مي باشد. دكتر مشرف جوادي با ارائه آماري به نقل از جمعي ازصاحب نظران گفت:

جهاني شدن، علاوه بر حذف يا كاهش مرزهاي جغرافيايي و فاصله زمان، باعث سركوب ملي گرايي، آزادي واقعي مذهبي و تأثيرات عميق بر اعتقادات و ارزش هاي ملت ها گرديده است و در واقع، جهاني شدن، مترادف با آمريكايي شدن مي باشد.

هر چند كه مسيحيت و اسلام، منادي وحدت و جهاني شدن دين در جهان بوده اند، اما دانشمندان معتقدند كه كشورها، ديگر قادر به حفظ و حراست از دين و ارزش هاي اخلاقي خود نيستند و آمار صادرات كالاهاي كشورهاي اسلامي نيز بيانگر اين نكته است كه روند جهاني شدن به نفع كشورهاي پيشرفته و به ضرر كشورهاي اسلامي است.

وي در پايان گوشزد كرد: علماي دين موظف هستند با شناخت از دنيا و شناخت از جوامع ديگر و احترام به انسانيت انسان ها و مذاهب ديگر سبب اثر گذاري بر دنيا و جهاني شدن و تبليغ دين اسلام گردند.

دكتر سيد عبد القيوم سجادي سخنران بعدي مراسم بود كه مقاله خود را با عنوان «حكومت جهاني اسلام و جهاني شدن» و با طرح پرسش هايي ذيل مطرح كرد:

جهاني شدن با حكومت جهاني اسلام چه نسبتي برقرار مي كند؟

آيا گفتمان جهاني شدن متناقض و نافي ايده حكومت جهاني اسلام است يا خود زمينه درك بهتر و تبيين عالمانة اين نظريه ديني را فراهم  مي كند؟

دكتر سجادي در ادامه، مسأله جهاني شدن و حكومت جهاني اسلام را مورد بررسي قرار داد و ايدئولوژي جهاني شدن را متناقض ايده جهاني اسلام و رويه تكنولوژيك جهاني شدن را زمينه ساز فهم و تبيين علمي ايده حكومت جهاني اسلام دانست و افزود: جهاني شدن نمي تواند خواسته هاي معقول بشر را جهت رسيدن به جامعه اي امن و همراه با عدالت تأمين كند و سرخوردگي از اين الگوي بشري زمينه ساز اقبال به نظريه حكومت جهاني اسلام خواهد بود.

دكتر سجادي يادآور شد: با توجه به ويژگيهاي حكومت جهاني و عناصر جهاني شدن مي توان از برخي از جنبه هاي جهاني شدن به خصوص رويه تكنولوژيك آن براي فهم و تحليل هر چه بهتر و عالمانه تر حكومت جهاني اسلام بهره گرفت. وي در پايان افزود: هر چند رويه ايدئولوژيك جهاني شدن در صدد نفي حكومت جهاني اسلام مي باشد؛ ولي از رويه تكنولوژيك آن مي توان، ابزار كارآمدي جهت بسط و گسترش فرهنگ و انديشه و آموزه هاي ديني ساخت و زمينه هاي فراگيري و جهان شمولي ايدة اسلامي را فراهم نمود.

دكتر سيد محمد حسن حجازي سخنران بعدي همايش بود كه در مقالة خود با عنوان «چالش دين و جهاني شدن» جنبه اساسي جهاني شدن را تراكم زمان و مكان دانست و گفت:

جهاني شدن به لحاظ نظري با فرصت يا تهديد بودن آن يكسان مي باشد و اين ما هستيم كه چگونگي آن را تعيين مي كنيم. همانگونه كه جهاني شدن در مقام فرصت باعث شكوفا شدن هويت هاي ديني، ايجاد هويت براي اقشار جامعه و همچنين داراي توان تفسير نو و معنا دادن به جهان مي باشد، در مقابل مي تواند عامل ايجاد بحران هويت، ظهور جنگ هاي مذهبي و ديني در مناطق گوناگون و عقب راندن دين از صحنة اجتماع باشد. به همين دليل مذهب شيعه به لحاظ تئوريك با داشتن عناصر فوق، توان جهاني شدن را دارد، اما نبايد از اين نكته غافل شد كه در عرصة جهاني شدن شرط ماندگاري هر دين به خصوص به عنوان نظام سياسي، داشتن مشروعيت، حقانيت و كارآمدي همزمان با هم مي باشد.

حجت الاسلام عبد الحميد آكوچيان پژوهشگر علوم اسلامي در ادامه اين همايش به قرائت مقاله خود با عنوان «سلام جهاني شدن» پرداخت و افزود:

رفتار فرهنگي ايرانيان رويكردي جهان گرايانه است كه باعث شده آمادگي پذيرش و جذب فرهنگ هاي ديگر و رابطة متقابل اثرگذاري و اثرپذيري با ديگر فرهنگ را داشته باشند. و در واقع بهترين عاملي كه ايرانيان را به سوي اسلام سوق داد، جهان شمولي و جهان گيري آن بود. ما بايد جهاني شدن را از نو بفهميم و آن را فرصتي استثنايي براي عرضه انديشه خاتم و تحقق حكومت موعود بدانيم.

در ادامه كنگره دكتر جليل مسعودي فر در مقاله اي با عنوان «حفظ فرهنگ ايراني ـ اسلامي در فرآيند جهاني شدن» گفت: در گذشته محور جهاني شدن مسائل سياسي و اقتصادي بود ولي در دهة اخير با نگرش فرهنگي اهميت بيشتري يافته است.

عضو هيأت علمي دانشگاه پيام نور مشهد ادامه داد: جهاني شدن هم يك فرصت و هم يك تهديد است و فرصتي براي فرهنگ هاي قوي و نيز تهديد براي فرهنگ هاي ضعيف، بايد آنچه داريم به درستي بشناسيم و به زيبائي مطرح كنيم و آنچه محتاج آن هستيم هوشمندانه بپذيريم.

دكتر مجيد موحد سخنران بعدي همايش، در مقاله خود با موضوع «رويكردي جامعه شناختي به فرآيند سكولاريزاسيون در عصر جهاني شدن» گفت: جهاني شدن در بعد فرهنگي، سعي در اشاعه و تسلط فرهنگي جهاني شده به فرهنگ هاي سنتي، ملي و محلي دارد، در اين راستا هويت هاي فرهنگي كه دين يكي از عناصر اساسي آن در هر جامعه اي مي باشد مورد تعرض قرار مي گيرد.

استاد علوم اجتماعي دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه شيراز ادامه داد: اين تعرض با اشاعة سكولاريسم به عنوان يكي از مؤلفه هاي فرهنگ جهاني به فرهنگ هاي بومي صورت مي گيرد و نوعي فشار جهت استحاله مذهب به عنوان جزئي از فرآيند سقوط سنت ايجاد مي گردد. بر همين اساس است كه بيشترين مقاومت در برابر جهاني شدن از سوي مذاهب صورت گرفته است و آن را يك پروژة غربي در جهت جهاني سازي سكولاريزم غربي در نظر مي گيرند.

دكتر موحد خاطر نشان كرد: جهاني شدن با ايجاد زمينه جهت رشد فرد گرايي ديني كمك هاي شايان توجهي به فرايند دنيوي سازي به سطح جهاني مي نمايد و رسانه هاي بين المللي مهم ترين عامل تحقق فرهنگ جهاني سكولاريزم مي باشند.

دكتر سيد كاظم سيد باقري سخنران بعدي كنگره كه ضمن ارائه مقاله خود تحت عنوان «جهاني شدن و پويايي انتظارات از دين» سعي در پاسخگويي به اين سؤال داشت كه آيا اديان از جمله اسلام مي توانند در فرايند جهاني شدن از پويايي و تحرك لازم و كافي براي برآوردن انتظارات انسان مدرن برآيند يا نه؟

وي در پاسخ به اين پرسش ابتدا مفاهيم جهاني شدن، دين و پويايي انتظارات را تعريف كرده و در خصوص رابطه دين و جهاني شدن سه نظريه را عنوان نمود و افزود:

يك گروه به جهاني شدن نگرشي بدبينانه دارند. گروه دوم نگرشي خوش بينانه دارند و گروهي نگرش خردورزانه و ميانه كه نگرش آخر متعقد است با اتخاذ رهيافتي عقلاني و نگرشي پويا به مفاهيم دين، مي توان آن را براي روزهاي شتابنده و فراگير جهاني شدن آماده كرد.

وي در پايان مفاهيمي از قبيل: فطرت، اجتهاد و آموزه هاي انعطاف پذير و عقلاني را مورد كنكاش قرار داد و گفت: دين اسلام، مفاهيم پويايي را شامل مي شود كه مي تواند انتظارات بسياري را در فرايند جهان گستري، نو فهمي و نو انديشي پاسخ دهد.

سخنران پاياني كنگره حجت الاسلام دكتر حسام الدين آشنا عضو هيأت علمي دانشگاه امام صادق (ع) بود كه تحت عنوان «اينترنت و دين در فرآيند جهاني شدن» به بيان مطالب خود پرداخت و گفت:

فضايي كه از آن صحبت مي كنيم يك فضاي جديد به نام فضاي «سايبر» مي باشد به معناي محيط به وجود آمده بر اثر اتصال رايانه هاي درون شبكه و در واقع ما از جهاني صحبت مي كنيم كه مجموعه اي عظيم از ميليون ها كامپيوتر متصل به هم است كه در اثر همگرايي چهار حوزه مخابرات، علوم رايانه اي، اطلاع رساني و ارتباطات به وجود آمده است.

ايشان سپس به توضيح هر يك از اين مقوله ها پرداخت و افزود: ارتباطات براي ما دو حوزه را به وجود آورد: ابتدا حوزه جذابيت و اثر بخشي را راه اندازي كرد و سپس روش سنجش اثر بخشي و اندازه گيري آن را براي ما مطرح ساخت و به اين ترتيب ما با مفهوم رسانه هاي جديدي مواجه شديم كه در اين فضا كار مي كردند.

دكتر آشنا از تلوزيون، ماهواره، ديسك هاي فشرده الكترونيكي و اينترنت به عنوان چهار رسانه جديد كه متعلق به اين عصر مي باشند نام برده و افزود: بحث ما در مورد اين رسانه اخير يعني «اينترنت» مي باشد كه خودش يك جامعه جديد را ايجاد كرده و اين جامعه جديد، مبتني بر ارتباط كساني است كه به دنبال اطلاعات هستند و يا توليد اطلاعات مي كنند.

حجت الاسلام آشنا افزود: جامعه اطلاعاتي، براي كساني كه در حوزه اغنيا قراردارند يك آرمان شهر است. اما منتقدان به اين مسئله، اينترنت را به صورت مضاف به كار مي برند: نظير اينترنت ايراني، اينترنت آفريقايي، اينترنت فقرا، اينترنت اغنيا و ولي در صورتي مي توان از اينترنت اسلامي،‌ اينترنت يهودي و اينترنت هاي مضاف به مذاهب ديگران سخن گفت كه بتوان اينترنت را به فرهنگ ها نسبت داد. كه منظور ما از اينترنت اسلامي در واقع حضور اسلام گرايان در فضاي «سايت» است.

وي با اشاره به اين كه در واقع مسلمانان در ابتداي دهه80 به عصر ديجيتاليسم ورود پيدا كردند گفت: وجود ميراث عظيم مكتوب و توانايي هاي بسيار غني مسلمانان در زمينه نوشته هايي كه در اين  فرهنگ توليد شده بود زمينه ساز ورود سريع مسلمانان به محيط ديجيتال گرديد.

ايشان در پايان به عنوان نمونه، اسلايدي را از يك سايت مسيحي آموزشي، در زمينه تربيت كساني كه بتوانند از طريق اينترنت، تبليغ ديني انجام بدهند ارائه نمود و منابعي را معرفي كرد كه نشان مي داد عمده ترين تحقيقاتي كه در زمينه اينترنت اسلامي انجام شده است توسط دانشگاه كاتوليك آمريكايي در واشنگتن انجام گرفته است. و افزود: مهمترين مسئله امرو زمان اين است كه چگونه از طريق اينترنت، زندگي جديد در دنياي جديدمان را به گونه اي ديني سامان دهيم.

حجت الاسلام محمد مسجد جامعي نيز در ميز گرد پاياني كنگره گفت: اين گفتگوها در مورد جهاني شدن در جاي خود بسيار مؤثر و كارساز بود. اگر چه در حال حاضر در ميان پيروان و نيز مقامات ديني اديان مختلف، كساني يافت مي شوند كه اين گفتگوها را مفيد نمي دانند و بدان انتقاد مي كنند اما واقعيت اين است كه اگر اين گفتگوها وجود نداشت قطعاً هم اكنون در شرايطي به مراتب نامناسب تربوديم .

اين پژوهشگر علوم اسلامي ادامه داد: اگر چه جهاني شدن فرصت هايي را در اختيار دين قرارمي دهد. اما مي توان گفت كه در نهايت، اين پديده مهم ترين چالش براي دين در طول تمامي دوران معاصر است، چالشي كه اخيراً آغاز شده و با وسعت بيشتري ادامه خواهد يافت، مي بايد جدي گرفته شود و براي درك ماهيت و ابعاد مختلف آن و نيز چگونگي تعامل و برخورد با آن انديشيد و همكاري كرد.

وي گفت: گفتگوي ديني در اين ميان مي تواند به تمامي اديان در اين زمينه كمك كند. بهترين ويژگي جهاني شدن كه احتمالاً بيشترين اصطكاك را با دين دارد عبارت است از تأثير و تأثر متقابل و نيز ضرورت يافتن تفسيري از دين كه متناسب با دوران جهاني شدن و نيازها و اقتضاهاي آن باشد.

حجت الاسلام مسجد جامعي در ادامه افزود: براي حفظ دين خود، ديگر نمي توانيم تنها به هم كيشان خود فكر كنيم، به عبارت ديگر براي پاسداري از آيين خود مجبوريم به ايجاد جهاني بينديشيم كه در درون آن پيروان هر ديني عامل به دين خود باشند. آن جهاني مطلوبست و مي تواند مطلوب باشد كه معتقدان به هر ديني به اصول و مباني خود پايبند باشند. و در واقع بايد از دين تفسيري هماهنگ با ويژگي ها و نيازهاي دوران جهاني شدن ارائه داد و اين كاري است بسيار دقيق و دشوار كه در اين دوره ابتلاء همگان است اعم از اينكه افراد در كشورهاي صنعتي و ثروتمند زندگي كنند يا در ممالك فقير و در حال توسعه.

ايشان افزود: تمامي اديان بزرگ، واجد ظرفيت و اصول و ابزارهاي لازم براي بازسازي خود در پرتو شرايط جديد هستند و دقيقاً به دليل همان ويژگي است كه ادامه يافتند.

حجت الاسلام مسجد جامعي در پايان خاطر نشان كرد: تهديد هاي جديد، تهديد هاي جهاني و همگاني است و به همين ترتيب، اين نوع همكاري ها مي تواند به سود همگان باشد، هم بدان لحاظ كه با فراهم آوردن زمينه اي ملموس جهت همكاري علمي و عملي زمينه شناخت و تفاهم بيشتري را فراهم آورد و هم بدين لحاظ كه در برابر تهديدهاي ياد شده تلاش شود تا جايگاه مرجعيت قانوني و حقوقي را حفظ كند و مانع از آن شود كه تحولات در خلاء قانوني به پيش رود.

در پايان اين همايش دو جلد كتاب شامل مقالات چهارمين كنگره دين پژوهان با عنوان «جهاني شدن ودين؛ فرصت ها وچالش ها» و مباحث نشست هاي مقدماتي استاني همايش با عنوان «جهاني شدن و دين ؛ جهان گرايي و جهاني سازي» به شركت كنندگان همايش اهدا شد.

 

شایان ذکر است که از مجموع  110 مقاله رسیده به کنگره 15 مقاله برتر انتخاب و در مجموعه ای به نام «جهانی شدن و دین فرصتها و چالشها» در 500 صفحه به چاپ رسید. 

 

 


منبع : دبیرخانه دین پژوهان کشور
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

مدیر وبلاگ خیمه گاه فاطمیون :
با سلام و ادب. شما با افتخار لینک شدید. لطفا وبلاگ ما را هم با نام خیمه گاه فاطمیون لینک نموده و اطلاع دهید. یا حق http://yavaranemahdi313.blogfa.com/
پاسخ :
باسلام وتشكر. انشاءالله در پايگاههاى مرتبط لينك شما قرار داده ميشود
عاشقان کربلا :
سلام با تشکر از سایت خوبتون. ممنون اینکه از وبلاگ عاشقان کربلا دیدن کردید. ما شما را لینک کردیم و از شما می خواهیم که ما را در سایت خوبتون لینک کنید. www.asheqanekarbala.blogfa.com یا علی مدد
پاسخ :
با سلام وآرزوى توفيق براى شما انشاءالله اقدام ميشود
تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد