العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
چهارشنبه 23 آبان 1397
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 12166      تاریخ : 1393/1/27 11:47:42      بخش : نشستهای علمی print

استاد  سید منذر حکیم از اساتید و محققین حوزه پیرامون چگونگی تحقیق و تألیف موسوعه اعلام الهدایه گفت:

در سال 1375، ایده­ای مطرح شد که مجمع جهانی اهل بیت در نظر دارد یک مجموعه چهارده جلدی برای چهارده معصوم که یک خلأ مهمی در سیره اهل بیت به چشم می­خورد پر کند، و آن ایده این است که ما به گونه­ای باید سیره اهل بیت علیهم السلام را عرضه کنیم که یک نشان بدهیم که اهل بیت یک مجموعه واحدی هستند که جمعا و مجموعا یک کار اساسی را در تاریخ انجام دادند و قابلیت الگوگیری، الگودهی و برای افراد مطالعه کننده قابلیت الگوگیری داشته باشد، مطالب نادر و شاید بعید از ذهن در این مجموعه نباشد تا قابلیت پذیرش بالا برود و حتی قطع این جلدها و شکل و شمایل جلدها به گونه­ای باشد که این تداعی کند این مفهوم را که کلهم نور واحد، این وحدت خط و رویه را حتی در شکل ظاهری کتاب هم مثلا نشان بدهد تا چه رسد به درون و محتوای کتاب و همچنین خیلی سطح بالا نباشد، سطح پایین هم نباشد، متوسط باشد برای عموم باشد، ادبیاتش به گونه­ای باشد که از لحاظ مطالعه برای افراد مشکل ایجاد نکند، حجیم نباشد و پرملات و پرمحتوا هم باشد و احتیاج به حتی نوآوری و اینها هم نبوده، یعنی گفتند ما از کتابهای موجود مجموعه­ای را می­خواهیم  گزینش بشود که این مجموعه بتواند این اهداف را محقق کند، این کل این چیزی که از ما خواسته شده بود.

وی افزود: ویژگیهای نرم افزاری که در این مجموعه مطرح شده و مد نظر قرار گرفت تا این موضوع به عمل آمد این بود که ما سعی­مان این بود که یک نگاه قرآنی به سیره داشته باشیم و منهج قرآن در فهم و تحلیل سیره و تاریخ اهل بیت و تاریخ انبیاء می­تواند در اینجا به عنوان یک اصل و یک شاخص قرار بگیرد و بر این اساس این مجموعه شکل بگیرد، یک نگاه جامع و شمولی نسبت به تمام حرکت انبیاء و خود حرکت اهل بیت در این مجموعه منظور باشد، زندگانی تمام معصومین و هر معصومی مرحله­بندی و مقطع­بندی بشود که قابل بهره­برداری بشود برای کسانی که بخواهند الگو بگیرند از اهل بیت علیهم السلام.

                اضافه بر آن نگاه­ها، نگاه تربیتی و اجتماعی هم در این مجموعه مطرح هست، به اضافه تحلیل و بررسی حوادث به گونه­ای که قابلیت پذیرش در آن باشد و بیش از آن سعی کردیم که یک دلیل استقرائی در زندگی اهل بیت علیهم السلام برای خواننده و مطالعه­ کننده فراهم کنیم که اگر از مباحث کلامی نخواهند یا نتوانست به مطالبی دست یابد به حقانیت اهل بیت علیهم السلام، به روش دلیل استقرائی با استقراء حوادث و فراوانی احتمالاتی که در دلیل استقرائی مطرح می­شود و انسان را به مرز اطمینان و یقین برساند که خروجی این کتاب این باشد که اگر یک جلد از سیره امام علی علیه السلام را مطالعه کرد خودش آمادگی و توان مقایسه با دیگر رقیبان مطرح در عصر امام علیه السلام داشته باشد که بتواند تشخیص بدهد که مسیر صحیح در این مجموعه اصحاب پیامبر مسیر که بوده، یک چنین دیدگاهی در این مجموعه ما ملحوظ کردیم. این ویژگیهای کلان این مجموعه است.

خوشبختانه فهرست و فیش­های مربوطه به این مجموعه­ ها را سعی کردیم آماده کنیم که در سال 1375 یکی از عزیزان و دوستان ما که استادی جنبه استادی هم نسبت به ما دارند حاج شیخ علی اسلامی قزوینی ایشان در مجمع جهانی اهل بیت مسئولیت گروه حقائل را به عهده داشتند پیشنهاد تالیف این موضوع را به ما دادند، این کارهای پیش زمینه این تالیف بود.

و در ادامه گفت: یک مجموعه­ای شاید از ده دوازده نفری که می­شناختیم چهار پنج نفر اعلام آمادگی برای همکاری کردند، ما مرحله بعد نیاز داشتیم که اینها را همفکر و هم افق و نزدیک به هم بیاوریم تا اینکه تالیفی که می­خواهد بشود تالیف منسجم و هماهنگی باشد، باز این هم عملی نمی­شد، یعنی این هم کار بسیار شاقی است، یکی از ترفندهایی که کردیم این است که مجموعه کتابی را آماده کردیم به دوستانی که می­خواستند کار کنند این کتابها را می­دادیم مطالعه کنند تا اینکه با مطالعه این چند کتاب مثلا بعضی از کتابهای شهید صدر، شهید حکیم، مثل کتاب دوار اهل البیت، الجماعة الصالحة و چند کتابی که در این طرح می­تواند کمک کار ما باشد که ذهنیت­ها را نزدیک هم کند، این کتابها را می­دادیم برای مطالعه و شرط می­کردیم بعد از مطالعه شروع کنند به مطالعه میدانی هر بخشی که ما تعیین می­کردیم، و به ترتیب سعی می­کردند بخشهایی را بنویسند و تدوین کنند و ما نظارت می­کردیم و نقد و اصلاح می­شد.

نوشته ­هایی که می­ آمد بسیار متفاوت بود، هم از لحاظ ادبیات، هم از لحاظ تحلیل، هم از لحاظ نوع گزینش مطالب، دیگر این مرحله دیگر به عهده خودم می­افتاد، گاهی صددرصد عوض می­کردیم، گاهی پنجاه درصد، گاهی بیست درصد، گاهی هم یکی از نوشته­ ها که خیلی مقبول ما بود که تقریبا نود درصدش را ما پذیرفتیم همین جلد آخر اعلام الهدایه بود که آقای عرفان محمود به دلیل اینکه توانمند بود و سابقه تدوین و تالیف داشت کار بسیار باارزش و خوبی بود که ما کمترین دستکاری را در آن انجام دادیم.

شورای کتاب به محققینی مثل حضرت آیت الله یوسفی، جناب استاد جعفر هادی و حضرت آیت الله آصفی و شاید آقای صائب عبد الحمید، این دوستان افرادی بودند که تحقیق بعدی، یعنی مرحله دیگر را از نظارت و چک کردن کتاب به خدمتشان می­رفت مطالعه می­کردند، قبل از توزیع، چهار جلد اول خدمت چهار مرجع بزرگوار فرستاده شد برای اطمینان از این که مبادا باز مشکلی از لحاظ اینکه در کتابهای دیگر و قبلی حرفهایی زده شده بود نسبت به بعضی از کارهای مجمع یا کارهایی که مجمع چاپ کرده بود، یک جلد خدمت آیت الله صافی، یک جلد خدمت آیت الله جواد تبریزی، یک جلد خدمت آیت الله مصباح، و یک جلد هم خدمت آیت الله سبحانی فرستاده شد، چهار جلد اول، چیزی از دفاتر آقایان یا خود آقایان منعکس نشد، لذا با اطمینان خاطر این کتاب را منتشر کردم. ما تاکید داشتیم براساس ایده­هایی که در این کتاب آن منهج هدایتی قرآن و اینکه اینها مصداق هداة هستند، القادة الهداة اصرار بر این بود که حتما کلمه و واژه هدایت بیاید در عنوان، لذا اعلام الهدایة پسندیده شد، از لحاظ محتوای کلمه و از لحاظ زیبایی این کلمه فارسی هم به عنوان پیشوایان هدایت ترجمه شد که این حفظ شد.

مقدمه به نام مجمع منتشر شده آن ایده کلی کتاب آمده و در چهارده جلد تکرار شده، سر تکرارش هم این است که چون ممکن است این کتاب به طور مجموعه­ای و موسوعه دست کسی نیفتد، تک جلد توزیع بشود، همانطوری که در مناسبت­های مختلف در نشست­ها و کنگره­ های تک تک معصومین علیهم السلام این کتاب چاپ می­شد و به صورت تکی داده می­شد، یعنی در اولین نشست داشتیم برای امام صادق علیه السلام جلد ویژه امام صادق به عنوان کار مقبول مجمع اهداء می­شد به افراد، لذا باید به گونه­ای باشد که ضمن پیوستگی این مجموعه به طور تک­نگاری هم اگر دیده بشود باید محقق غرض باشد و اینجور نباشد که طرف احساس کند که به کتابی دارد مراجعه می­کند که اول و آخر مطالبش برای او روشن نیست.

یکی از ویژگی­ها این است که سعی شده کل زندگانی آن معصوم یعنی از بدو تولد و حتی چه بسا قبل از تولدش تا مرحله شهادت به گونه­ای استقراء انجام بگیرد که فرد احساس کند که با این معصوم از بدو زندگی تا ختم جهاد و حرکت او پابه پای او و در کنار او دارد حرکت می­کند، یکی از چیزهایی که سعی شده در این کتاب برجسته بشود زندگانی هر معصوم قبل از امامتش یا قبل از رسالت که این خلأیی است که تقریبا در خیلی از کتابها مشهود بود یعنی امام صادق علیه السلام قبل از اینکه به امامت برسد چه فعالیتهایی و چه نقشی را در جامعه اسلامی در پرتو زندگانی پدر یا جد خودشان داشتند، و چه جایگاهی، چه فعالیتهایی تا اینکه شخصیت آن امام معصوم قبل از تصدی مقام امامت روشن بشود که چگونه این امامت منتقل شد به او از لحاظ وضعیت اجتماعی، سیاسی، تاریخی، چه جایگاهی بود یعنی حالت طفره و بدون مقدمه که چیزی در وضعیت اجتماعی تحقق پیدا نمی­کند یعنی همش که معجزه نیست، یعنی بنای این کتاب هم بر این نبود که براساس معجزات ما اهل بیت را نشان بدهیم، براساس یک مسیر طبیعی و سنن تاریخ باید حرکت اهل بیت نشان داده می­شد، البته خیلی از مطالب بعد از تحقیق ما حذفشان کردیم به دلیل اینکه حجم ما، حجم کتاب محکوم بودیم به حجم خاص، البته این هم یکی از مشکلات و شاهکارهایی که بود که ما چگونه زندگی خاتم پیامبران صلی الله علیه و آله که تا سی جلد درباره او نوشته شده مثلا بیاییم در یک جلد با زندگانی امام جواد علیه السلام که در آن زمان حداکثر چیزی و کتابی که بود مثلا از آقای قرشی رحمة الله علیه که یک جلد بسیار متواضعی بود ما چگونه اینها را یکسان­سازی کنیم و هم محتوا حفظ بشود ، مقبولیت داشته باشد و هم با ا ین حجم بتواند آن پیام را برساند، این هم یکی از معضلات بود، لذا خیلی از جاها در خیلی از مقاطع زندگی امام صادق علیه السلام، امام علی علیه السلام، پیامبر اکرم ما اولویت­بندی می­کردیم، بعد به عنوان یک بحث بسیار اساسی و مهم در نظر دارم که همین چیزی که درباره امام حسن عسکری انجام دادیم برگردیم راجع به بقیه امامان هم انجام بدهیم.

یکی از بحث­های مهمی که جناب حضرت آیت الله اسلامی ما را توجه دادند در حین یعنی بعد از اتمام تالیف، این است که ما به عنوان یک خط شاخص کلی این بود که پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده بودند که قضیه امام مهدی علیه السلام و قیام انقلاب حضرت مهدی سلام الله علیه از قبل برای او زمینه­سازی و پیش بینی شده بود، این را ما باید در جای جای حرکت اهل بیت نشان بدهیم، و خصوصا از زمان حیات امام رضا به بعد که امام رضا می­آیند مرء و شرائط خیلی سخت می­شود بر اهل بیت، بحث زمینه ­سازی برای امام زمان این نبوده که فقط امام حسن عسکری و امام هادی همانطوری که شهید محمد صدر در کتاب تاریخ الغیبة مطرح کردند فقط آن نبوده که آنها آماده­سازی کردند بلکه از امام رضا خیلی پررنگ شده این موضوع و مورد توجه بوده، این را هم دوباره بازنگری کردیم و سعی کردیم ترمیم کنیم، در این مجموعه که ما در میراث اهل بیت از پیامبر به بعد سعی کردیم آن نگاه اهل بیت به مسئله امام مهدی اگر امامت امام مهدی را پررنگ کنیم و نشان بدهیم که یک تلاش ویژه­ای در اینجا شده و به این ترتیب ویژگیهایی که حالا برای این مجموعه من توانستم بشمارم یکی سلاست تعبیر عربی عصری و عربی روز است اما خیلی عربی غلیظی نیست، متوسط است و سلیس است، مختصر است، و از پرگویی پرهیز شده خیلی یعنی تکرار و به این صورت جز در مقدمه شما شاید نبینید مطالب تکراری باشد، جامعیت نگاه، جامعیت تمام مراحل زندگی یک معصوم، و قبل و بعد هر حادثه توجه شده و آن امکان یا تحلیل بدهیم یا زمینه را برای رسیدن به یک تحلیل مقبول فراهم کنیم، و تلاش معصومین قبل یعنی هر معصومی تلاش معصوم قبلش را هم به نوعی خلاصه می­کنیم و زندگی آن معصوم را در پرتو معصوم قبل سعی کنیم نشان بدهیم و نگاه معصومین به آینده مطرح شده و دستاوردهای هر معصومی به طور طبقه­بندی شده مشخص شده، میراث علمی هر معصومی با اشاره به آن مدرسه علمیه آن معصوم، یعنی طلابش و چکیده­ای از مسند هر معصومی تقریبا، گزینش کردیم و جامعیت آن معصوم را در آن میراثی که دارد سعی کردیم نشان بدهیم، پاسخ به بسیاری از شبهات به طور ضمنی آمده یعنی مستقیم ما شبهه مطرح نکردیم بعد پاسخ بدهیم، سعی کردیم در ضمن، یعنی به گونه­ای عرضه شود که یک شبهه هم در اینجا پاسخ داده بشود خصوصا مثلا درباره زندگانی فرض کنید امام حسن مجتبی علیه السلام، به راحتی انسان می­بیند که اشکالی مطرح نشده ولی وقتی می­خواند بسیاری از اشکالات و شبهات از ذهنش پاک می­شود و به این ترتیب نگاه اجتماعی و رویکرد تربیتی در این کتاب به چشم می­خورد چون هم و غم ما این بوده که ما بتوانیم خودمان را براساس سیره معصومین علیهم السلام تربیت کنیم. در پایان این جلسه آقایان دانش، مردانی پور و هدایت رضوی نقدهای خویش را به کتاب مذکور بیان کردند و توسط مولف پاسخ داده شد.

 

 

 

 

 

 



 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد طراح : دریانت