العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
دوشنبه 5 تير 1396
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 13429      تاریخ : 1393/10/27 11:08:42      بخش : متن خبرنامه دین پژوهان print
دين پژوهى روى خط اينترنت خبرنامه دين پژوهان ـ شماره 1 ـ فروردين و ارديبهشت 1380
دين پژوهى روى خط اينترنت

شيوه هاى پلوراليسم دينى در روند جهانى شدن(1)
ال ريس
گزارش: نرگس جوان دل
نويسنده اين مقاله ((كثرت گرايى)) را از ديدگاه جامعه شناسى مورد بررسى قرار داده است. به اين منظور پس از ذكر مقدمه اى درباره تإثير روند جهانى شدن بر افزايش آگاهى عمومى, درباره كثرت اديان و در نتيجه تحدى اين روند با سنت هايى كه به هويت دينى يك منطقه, همگن مشروعيت مى بخشد, به اين مطلب اشاره مى كند كه جهانى شدن موجب تشديد كثرت گرايى دينى مى شود. نويسنده آنگاه به بررسى مفهوم ((پلوراليسم)) پرداخته و بدون آن كه منبعى ارائه دهد, اظهار مى كند كه اين مفهوم, نخست از سوى فيلسوفان عصر روشنگرى نظير ((كريستين ولف)) و ((ايمانوئل)) كانت)) وضع شده است; در حالى كه بر اساس تحقيقات اين فيلسوفان درباره كثرت جهان بينى ها بحث كرده اند.
نويسنده سپس مى افزايد در فلسفه امروز, مفهوم پلوراليسم ناظر به ديدگاهى است كه جهان را به شيوه هاى مختلف قابل تفسير مى داند. نويسنده در اين زمينه نيز به هيچ منبعى اشاره نمى كند.
مقاله با ذكر چند معنا براى پلوراليسم در علوم اجتماعى پى گرفته مى شود و نويسنده بدون توجه به معناى اين اصطلاح در الهيات, به معانى توصيفى و ارزشى آن اشاره مى كند. او معناى توصيفى را حاكى از آگاهى از كثرت موجودات فرهنگى, و معناى ارزشى را ناظر به پذيرش و يا ارزشگذارى مثبت براى مفهوم كثرت مى داند.
در بخش دوم مقاله (پديدارشناسى كثرت گرايى دينى) نويسنده بدون هيچ اشاره اى به پديدارشناسى, كثرت گرايى دينى را در سه سطح قابل بررسى مى داند: در سطح كلان, پلوراليسم دينى را به اين معنا مى داند كه حكومت و دولت, تكثرگرايى را در امور دينى بپذيرد. در سطح ميانى, پلوراليسم به معناى پذيرش تعدد سازمان هاى دينى است; سازمان هايى كه به رقابت با هم مى پردازند. و بالاخره در سطح خرد, پلوراليسم دينى به معناى آزادى فرد براى حفظ اعتقادات مذهبى خود است. وى اين سه مرحله را به ترتيب با تسامح دينى ,تفرقه و آزادى دينى مطابق مى داند.
نويسنده پس از شرح و بسط هر يك از موارد فوق با برداشت نادرستى از عقايد ((جان هيك)) درباره پلوراليسم دين, نظر او را اين گونه تبيين مى كند كه در پلوراليسم دينى, امكان ادغام همه اديان جهان وجود دارد; در حالى كه هيك صريحا ديدگاه را رد مى كند.
در بخش سوم با عنوان ((پلوراليسم دينى از ديدگاه جامعه شناسى دين)) نويسنده ديدگاه مكاتب بزرگ جامعه شناسى را به اختصار بيان مى كند. او اين مكاتب را به چهار شاخه اصلى ((كاركردگرايى)), ((شناخت گرايى)), ((نظريه انتقادى)) و ((نظريه انتخاب معتدل)) تقسيم مى كند و هر يك را داراى مزيت خاص خود مى داند. به نظر او برخى از اين مكاتب, بيشتر متناسب با برخى از زمان ها و مكان ها است.
بخش چهارم اين مقاله درباره به رسميت شناختن فرقه ها به عنوان وجهى از پلوراليسم دينى است. نويسنده درباره ارتباط بين دولت و دين در اروپا و آمريكا براين باور است كه بر اساس فرض جامعه شناختى در آمريكا ارتباط دين و دولت يك آرمان است; هيچ دينى بر دين ديگر امتياز رسمى ندارد; مردم براى انتخاب اعتقادات شخصى كاملا آزادند و دخالت دولت در امور دينى بايد به حداقل رسد. سپس مى افزايد: ((در اروپا چنين نيست; مثلا در دانمارك - كه نويسنده, خود, در آن جا تدريس مى كند - پيش از تدوين قانون اساسى در سال 1849 همه شهروندان مى بايست دين لوترى پادشاهان آن جا را مى پذيرفتند, مگر آنكه شاه از سر لطف اجازه مى داد كه برخى از مردم اعمال عبادى دين خود را اجرا كنند. پس از تدوين قانون اساسى, مردم در اعتقاد و انجام اعمال دينى مختار شدند. با اين همه كليساى لوترى از امتياز خاصى برخوردار بود. گفته مى شود كه كليساى لوترى, كليساى مردم دانمارك است)).
نويسنده معتقد است كه اجراى روش امريكايى در دانمارك فعلى بسيار مشكل زا است; زيرا دين و كليساى لوترى درهم ادغام شده اند; مثلا بسيارى از خدمات عمومى را كليسا ارائه مى دهد. بنابراين آنچه پس از تدوين قانون اساسى در دانمارك پديد آمد, اين بود كه صدها فرقه ديگر به رسميت شناخته شدند. مسلمانان, بودايى ها و... جزء اين گروه ها هستند.
نويسنده مى گويد سياستى كه در دانمارك وجود دارد, نوعى پلوراليسم داخلى است; زيرا همه زير چتر كليساى لوترى هستند. او ادامه مى دهد كه اكثريت مردم دانمارك, فقط براى مراسمى همچون غسل تعميد ,تشييع جنازه و... به كليسا مى روند و چندان به اعتقادات پايبند نيستند. اكثر مردم فكر مى كنند كه تقريبا همه اديان بزرگ داراى حقايق بنيانى هستند و بر اين اعتقادند كه دين چيزى خصوصى است.
نويسنده در بخش پنجم مقاله خود, ((ركن سازى)) را يكى ديگر از وجوه پلوراليسم دينى بر مى شمارد و مى گويد ركن سازى كه بر اساس آن جامعه هاى دينى از يكديگر جدا مى شوند تا طبق ملاك و معيار اخلاقى دينى خود زندگى كنند, در نيمه اول قرن بيستم در هلند روى داد. او معتقد است كه هر ركن بايد بتواند مدرسه, روزنامه, راديو و تلويزيون, اتحاديه هاى كارگرى, احزاب سياسى و انجمن هاى تفريحى خود را فراهم كند.
نويسنده در ادامه مقاله, اشكال مدل ركن سازى را اين گونه مطرح مى كند: ((وقتى بسيارى از مسلمانان در اواخر قرن بيستم به اروپا آمدند, انتظار مى رفت كه آنها نيز ركن ديگرى در جامعه بسازند; ولى اختلاف مسلمانان با همديگر به قدرى زياد بود كه نتوانستند ركن ديگرى از جامعه را تشكيل دهند. اشكال ديگر اين بود كه مسلمانان نتوانستند از نظر روش زندگى خود را با منافع اكثريت وفق دهند)). نويسنده معتقد است كه يكى از اهداف اكثريت اروپاييان مسيحى اين است كه مهاجران مسلمان بايد خود را با جامعه غربى خصوصا با جامعه فرانسه يكپارچه كنند. اين جوامع در صورتى حاضر به پذيرش مسلمانان هستند كه آنها خود را همانند اروپاييان كنند. مسلمانان در اروپا نسبت با اركان ديگر همچون يهودىها و يا فرقه هاى مختلف دين مسيحى, اتفاق نظر كمترى دارند.
از بررسى وجوه مختلف پلوراليسم دينى مى توان به اين نتيجه رسيد كه برخى از شكل هاى پلوراليسم, بيشتر بر حقوق فرد و برخى بر حقوق گروه ها تكيه دارند.
نويسنده اين دو موقعيت را حاصل مناقشه اى مى داند كه بين فلسفه سياسى مبتنى بر ليبراليسم و فلسفه سياسى مبتنى بر جامعه گرايى وجود دارد.
در ادامه مقاله, نويسنده يكى از خطرهاى ركن سازى را پديد آمدن نظام طبقاتى مى داند. او معتقد است ركن سازى موجب جدايى جوامع از همديگر مى شود و اگر مزايايى به گروه ها و فرقه ها داده مى شود, بايد ترديد داشت كه آيا به نفع گروه ها است يا خير . دليل اصلى ((هابرماس)) نيز همين است; او معتقد است تنها حقى كه وجود دارد, حق فرد است. نويسنده در ادامه مى گويد نبايد پنداشت سياستى كه صرفا به افراد حق مى دهد, به همگن سازى مى انجامد.
نويسنده على رغم ارائه ديدگاه ها و دلايل مختلف, به روشنى نظر خود را مطرح نمى كند. وى در پايان مقاله مى گويد: شايد اقليت ها اين احساس را پيدا كنند كه ارزش هاى آنها, على رغم وجود روش هاى دمكراتيك در جامعه, مظلوم واقع نشده است; زيرا گروه هاى دينى ذاتا فاقد تسامح هستند; چون اين اميد را دارند كه بتوانند حكومت دينى برقرار كنند. بنابراين جوامع دمكراتيك مجبور مى شوند كه تسامح دينى را محدود كنند.

- نشانى اينترنتى مقاله:
TTP / / firewall. unesco.org most / Vl Ininis Htm .

نظرسنجى بى بى سى درباره همزيستى اسلام و مسيحيت
BBC , Jan.5,2001
شبكه خبرى بى بى سى اقدام به تهيه يك گزارش بين المللى در پاسخ به اين سوال نمود كه ((آيا اسلام و مسيحيت مى توانند در كنار يكديگر زندگى كنند؟)) اين گزارش كه توسط خبرنگاران بى بى سى از 28 كشور جهان گردآورى شده بود, به انعكاس نظرات متفاوت مسيحيان, مسلمانان و پيروان ديگر مذاهب در اين زمينه پرداخت. در اين نظر سنجى 24 صفحه اى, ديدگاهها و پاسخ هايى وجود دارد كه به ارزيابى شرايط همزيستى اين دو دين بزرگ در افكار عمومى, كمك بسيارى مى كند.
پاسخ هاى درج شده در اين گزارش, مربوط به كشورهاى زير است:
- امريكا: 32 پاسخ
- انگلستان: 12 پاسخ
- كانادا: 9 پاسخ
- هند: 6 پاسخ
- اتيوپى: 4 پاسخ
- فنلاند, استراليا, كويت, امارات, سوريه و اريتره: 2 پاسخ
- سوئد, روسيه, هنگ كنگ, تركيه, ايران, ارمنستان, مصر, ليبى, مالزى, بنگلادش, پاكستان, سومالى, تانزانيا, اسرائيل, اوگاندا, نيجريه, و سودان: 1 پاسخ
بيش از 60% پاسخ دهندگان بر اين باور بوده اند كه با شرايطى ويژه, اسلام و مسيحيت مى توانند در كنار هم به خوبى زندگى كنند. حدود 29% از پاسخ دهندگان اين گزارش معتقد بودند كه هرگز اسلام و مسيحيت, همزيستى موفقيتآميزى نخواهند داشت, و سرانجام تماس هاى اين دو دين, به جنگ و نزاع هاى خونين مى انجامد. در اين گزارش, 3 مورد از پاسخ دهندگان نيز ادعا كرده اند كه وقوع انقلاب اسلامى ايران, در روند همزيستى مسالمتآميز اين دو دين عاملى منفى بوده است.

برپايى بزرگترين مراسم مذهبى جهان در هندوستان
BBC , Jan.14,2001
امسال, الله آباد, يكى از شهرهاى شمالى كشور هندوستان, شاهد برپايى مراسم بزرگ مذهبى بود كه به روز جشن كومبهKumbh) ) معروف است.
اين مراسم, هر 12 سال يك بار, در طول ماه هاى ژانويه و فوريه, با حضور ده ها ميليون زائر بودايى برگزار مى شود كه از سراسر جهان براى انجام غسل در رودخانه مقدس گنگ, وارد الله آباد مى شوند.
در اين جشن, راهبان, برهنه به داخل رودخانه هاى گنگGange) ) و ياموناYamuna) ) شيرجه مى روند و گناهان خود را با آب مى شويند و غسل مقدس مى كنند. رهبران فرقه هاى مختلف كه گوروGuru)) ناميده مى شوند, سوار بر كجاوه هايى سرپوشيده, در مراسم حاضر و با سرهاى تراشيده و با رداهاى مخصوص, به انجام اعمال مذهبى مى پردازند.
بر خلاف سال هاى پيش كه در حين انجام اعمال, بين دو فرقه بزرگ بودايى, درگيرىهاى شديد و خونين در مى گرفت, امسال هزاران پليس و نيروى امنيتى, آرامش را برقرار كردند و هيچ درگيرى و مناقشه اى بين پيروان گروههاى مختلف پيش نيامد.
دالاى لاما رهبر بوداييان تبت نيز ار جمله شركت كنندگان در اين مراسم بود كه تنها باتر كردن دست خود از آب گنگ و پاشيدن آن بر بدنش, مراسم را انجام داد. وى بر اين باور بود كه آب بسيار سرد رودخانه براى سلامتى زائران بسيار مضر است.

برپايى كنگره ((اسلام در سده جديد, چالش ها و اميدها)) در لهستان
IINA, Jan.29,2001
در ژانويه گذشته, جامعه دانشجويان مسلمان لهستانى, كنگره اى را با عنوان ((اسلام در سده جديد, چالش ها و اميدها)) با حضور جمعى از محققان و متخصصان جهان اسلام,از جمله 35 محقق از جهان عرب برگزار كرد.
دكتر جمال الميشولى رييس جامعه دانشجويان مسلمان لهستانى به عنوان ((چهره جهانى اسلام, داراى چالش هاى بسيارى است كه اين چالش ها در سده پيش نيز گريبانگير اين دين بزرگ بوده است, و اگر براى رفع اين چالش ها چاره اى انديشيده نشود, در آينده, مشكلاتى بزرگ در پيش روى ما خواهد بود)).
مجرى اين مراسم, عطيف الجولانى سردبير روزنامه السبيل چاپ اردن بود كه ((جهانى شدن اسلام و غربى شدن جهان)) عنوان سخنرانى ايشان بود.
اين كنگره با سخنرانى چند تن ديگر از پژوهشگران مسلمان به كار خود پايان داد.
تخمين جديد در رابطه با شمار معتقدان مذهبى
Religion and Ethics , Jan.29,2001
از سوى مركز دايره المعارف جهانى مسيحيتChristian Encyclopedia The World) ) كه وابسته به انتشارات آكسفورد در آمريكا مى باشد, سرشمارى جديدى انجام گرفته كه طى آن, آمار تخمينى پيروان اديان بزرگ اعلام شده كه به شرح زير است:
9 / 1 ميليارد مسيحى در سال گذشته در جهان وجود داشته اند كه به عنوان بزرگترين گروه مذهبى معرفى شده اند. پس از آن, مسلمانان با 2 / 1 ميليارد پيرو, به عنوان دومين گروه معتقدان مذهبى عنوان شده اند.
اين آمار در امريكا, عبارت است از 192 ميليون مسيحى, 6 / 5 ميليون يهودى, 1 / 4 ميليون مسلمان, 4 / 2 ميليون بودايى و نيز يك ميليون پيروان مذهب هندويى.

ديدار كاردينال شون بورن از ايران
IRNA Feb. 22,2001
اسقف اعظم وين, كاردينال شون بورن, در اواخر بهمن ماه امسال, به همراه يك هيئت بلند پايه از جمله پروفسور بشته رييس دانشگاه سنت گابريل ژنو, از ايران ديدار كرد. وى و هيئت همراه, ملاقات هايى با مقامات مهم ايرانى از جمله مقام معظم رهبرى و رياست جمهورى داشتند. در اين ملاقات ها, به نكات مهمى در زمينه ضرورت فعاليت هاى مشترك اديان, به ويژه دو دين اسلام و ميسحيت, در راستاى تفاهم بيشتر و تلاش براى گسترش مفاهيم دينى در جهان تإكيد شد.
اهم مطالبى كه در اين ديدارها مطرح شد عبارت بودند از:
- درك بيشتر راه هاى مشترك اديان براى نجات بشريت
- تلاش در جهت تحقق و عدالت, بزرگترين آرمان پيامبران الهى.
- تإكيد بر گفتگوى اديان به عنوان بستر و ريشه اصلى گفتگوى تمدنها.
- استقبال از نو سازى و نو آورى در مفاهيم دينى, در عين وفادارى به اصول.
لازم به ذكر است كه ميزبان كاردينال شون بورن و هيئت همراه, سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى بود.


منبع : دبیرخانه دین پژوهان کشور
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد