العربی   اردو   English   فارسی درباره ما     تماس با ما     اعضای موسسه
چهارشنبه 29 آبان 1398
تلگرام  اینستاگرام  آپارات  گوگل پلاس دین پژوهان  ایمیل دین پژوهان
کد : 17022      تاریخ : 1398/5/30 12:32:47      بخش : اخبار دین پژوهی print
غدیر در قرآن محمد تقي مظفري
غدیر در قرآن
آيه تبليغ و حديث غدير:

يا ايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك و ان لم تفعل فمابلغت رسالته والله يعصمك من الناس‏»(مائده‏66)
اي پيامبر، آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده بود برسان،و اگر اين ابلاغ را انجام ندهي، رسالت‏خود را به طور كامل ابلاغ‏نكرده‏اي; و خداوند تو را از مردم بدخواه حفظ مي‏كند.
همه مفسران شيعه معتقدند آيه فوق در غدير خم درباره نصب‏علي(ع) نازل شده است و حدود 360 تن از دانشمندان اهل سنت نيزاين مطلب را پذيرفته‏اند. نامهاي برخي از مفسران و مآخذ ومدارك اهل‏سنت چنين است:
1- واحدي در كتاب اسباب النزول ص 150 مي‏گويد:
ان آيه (يا ايهاالرسول...) نزلت في يوم غدير في علي بن‏ابيطالب.
2- سيوطي در كتاب الدرالمنثور ج 2، ص 298 مي‏نويسد: ان آيه(يا ايهاالرسول... ) نزلت في يوم غدير في علي بن ابيطالب.
3- فخر رازي در تفسير خود، ج‏3، ص‏636 ... مي‏فرمايد:
مفسران 10 وجه و سبب براي نزول اين آيه بيان كرده‏اند. سپس درادامه مي‏گويد:«العاشر نزلت هذه الايه في فضل علي‏بن ابي‏طالب، و لما نزلت هذه‏الايه، اخذ بيده و قال "من كنت مولاه فعلي مولاه اللهم وال من‏والاه و عاد من عاداه. فلقيه عمر فقال هنيئا لك يابن ابي‏طالب،اصبحت مولاي و مولا كل مومن و مومنه."
آنگاه كه اين آيه نازل شدپيامبر اسلام(ص) دست‏حضرت علي(ع) را گرفت و فرمود: هركه من مولاو سرپرست و حاكم او هستم، علي هم مولاي اوست. خداوندا، دوست‏بدار هركه علي را دوست دارد و دشمن بدار هركه او را دشمن‏دارد. سپس عمر با حضرت علي(ع) ملاقات كرد و بعد از تبريك، گفت:تو مولاي من و مولاي مرد و زن مومن هستي.
4- نيشابوري در تفسيرش ج‏6، ص 194 مي‏نويسد:
«ان هذه‏الايه‏نزلت في فضل علي بن ابي‏طالب يوم غديرخم.»
5- قندوزي در ينابيع الموده ص 120.
6- آلوسي في تفسيره، ج‏6، ص‏176.
7- المنار، ج‏6، ص‏463.
8- تاريخ بغداد، ج 8، ص 290.
9- تاريخ يعقوبي، ج 2، ص 32.
10- شبلنجي در نور الابصار، ص 75.
11- مسند احمد بن حنبل، ج 4، ص 281.
12- نسائي در خصائص، ص 22.
13- عقدالفريد، جزء3، ص 38.
14- سيوطي در تاريخ خلفاء، ص 65.
15- اسعاف الراغبين، ص 151.
16- مصابيح السنه، ج 2، ص 220.
17- حليه‏الاولياء، جزء 4، ص‏23.
18- نثر الليالي، ص‏166.
19- تاريخ بغدادي، خطيب نيشابوري، جزء7، ص‏377.
20- واحدي در اسباب النزول، ص 150.
21- فخرالدين رازي در تفسير مفاتيح الغيب، ج 12، ص 50.
22- تاريخ يعقوبي، ج 2، ص‏93.
23- ترمذي، در صحيح خود، ج 2، ص‏297.
24- سيوطي در الدرالمنثور، ج 2، ص ...
25- ابن كثير در بدايه و النهايه، ج 5.

آيه اكمال دين و حديث غدير

«اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشون اليوم‏اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي و رضيت لكم‏الاسلام‏دينا»(مائده،3)
در مآخذ اهل‏سنت آيه فوق با غدير ارتباط داده شده است. كه به‏بعضي از آنها اشاره مي‏شود:
1- خطيب النيشابوري در تاريخ بغدادي، ج 8، ص 290 مي‏نويسد:
«... فقال عمر بن‏الخطاب بخ بخ لك يابن ابي‏طالب اصبحت مولاي ومولا كل مسلم فانزل الله "اليوم اكملت لكم دينكم"»
2- درالمنثور در ذيل آيه
«لما نصب رسول الله(ص) عليا (ع)يوم غديرخم فنادي له بالولايه هبط جبرئيل بهذه الايه"اليوم‏اكملت ..."»
3- در فرائد السمطين، باب 12 چنين مي‏خوانيم:
«...ثم لم يتفرقوا حتي نزلت هذه الايه "اليوم اكملت" فقال‏رسول الله(ص) الله اكبر علي اكمال الدين و اتمام النعمه ورضاء الرب برسالتي والولايه "لعلي(ع" من بعدي ثم قال "من كنت‏مولاه فعلي مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه وانصر من‏نصره واخذل من خذله‏»
روز غدير پيامبر(ص) مردم را به سوي حضرت‏علي(ع) فراخواند و دست‏حضرت را بلندكرد، به طوري كه زير بغل‏حضرت پيدا شد.هنوز مردم متفرق نشده بودند كه آيه «اليوم اكملت ...» نازل‏شد. سپس حضرت فرمود: پروردگارا، دوست‏بدار كسي را كه علي رادوست دارد و دشمن بدار كسي را كه علي را دشمن دارد و ياري كن‏هر كه علي را ياري كند و...
4- شان نزول آيه فوق وداستانهاي مربوط به غدير در مناقب خوارزمي، ص 80; تاريخ‏يعقوبي، ج 2، ص 32; شبلنجي در نورالابصار، ص 75، فصول المهمه‏ابن صباغ نيز ذكر شده است.
آيه تبليغ و آيه اكمال دين و حديث غدير
پيامبر اسلام، در سال آخر عمر با بيش از صد هزار تن حجه‏الوداع‏را به جاي آورد و در برگشت در سرزمين «خم‏» كه جايگاه‏گودالهاي آب بود، فرمان ايست داد. پيش افتاده‏ها توقف كردند وعقب ماندگان رسيدند. از سنگ و جهاز شترها منبري ساختند وپيامبر بر روي منبر در برابر جمعيت صد هزار نفري و در گرماي‏سوزان غدير، خطبه‏اي ايراد كرد. سپس كمربند حضرت علي را گرفت وفرمود: «من كنت مولاه فعلي (فهذا علي) مولاه اللهم وال من والاه...» سپس مردم، از جمله عمر، با حضرت بيعت كردند و صداي بخ‏بخ بلند شد.
تذكر
1- اگر چنانكه اهل سنت مي‏گويند مولا به معني دوستي بود; چرادر اين جريان و با اين مقدمات و در برابر صدها هزار نفر بيان‏شد. در مدينه نيز مي‏توانست‏بفرمايد: هر كه من دوست او هستم،علي هم دوست اوست.
2- زمان و مكان ابلاغ اين امر بسيار پر معناست. اين خبر مهم‏در آخر عمر پيامبر(ص) آنهم در سفر حج، و منطقه گرم و سوزان وچهار راهي كه مسافران تقسيم مي‏شدند و به مدينه، حلب، شام ويمن مي‏رفتند بيان شد، جايي كه هر حاجي خود يك خبرنگار وگزارشگر بود. انتصاب ولايت‏حضرت علي(ع) را به عنوان يك خبر نوبه منطقه خود مي‏رساند.
3- قضيه غدير چنان مهم است كه اگر پيامبر(ص) كوتاهي مي‏كرد وخبر را به مردم نمي‏رساند، «فمابلغت رسالته‏» رسالت و23 سال‏تبليغ حضرت نا تمام و ناقص مي‏ماند.
4- قضيه غدير آنقدر مهم است كه بايد از نظر زماني در آخرعمر، آنهم در سفر حج و آخرين سفر حج در برابر بيش از 100000نفر بيان شود.
5- پيامبر(ص)23 سال قبل به تنهايي عليه شرك و كفر و نفاق وآداب و رسوم باطل جزيره‏العرب قيام كرد و نترسيد. در مقابل‏دشمناني كه حدود 70 جنگ بر اسلام و مسلمين تحميل كردند،نترسيد. در احد كه مسلمانان شكست‏خوردند، نترسيد. در بت‏شكني‏ها و فتح مكه و... نترسيد. توحيد و معاد و آيات دفاع وعبادت و... را آورد، نترسيد. خلاصه در تمامي صحنه‏ها از هيچ‏حادثه‏اي نترسيد; ولي از ابلاغ روز غدير وحشت داشت و مي‏ترسيد،بدين سبب، خداوند متعال دلداري‏اش مي‏دهد كه «والله يعصمك من‏الناس‏»
6- داستان غدير آن قدر مهم است كه تكميل‏23 سال زحمت پيامبربه اين حادثه وابسته است و منهاي غدير دين ناقص و نا تمام‏خواهد بود.
7- اگر هدايت انسانها در سايه دين است و اين خود از بزرگترين‏نعمتهاست، تماميت اين نعمت‏به جريان روز غدير وابسته است. كه‏منهاي روز غدير و نصب ولايت‏حضرت علي(ع) نعمت هدايت نا تمام‏خواهد ماند و كار نا تمام هم نتيجه كاملي نخواهد داشت. زيرانتيجه كامل يك عمل، به تماميت و تكميل آن عمل وابسته است وگرنه كار ناقص و بي نتيجه خواهد بود; يا نتيجه ناقص مي‏دهد.
8- ديني مي‏تواند اسلام تلقي شود كه مورد رضايت‏خدا قرار گيرد.
در روز غدير، با نصب امامت و سياست اسلام، خداوند راضي مي‏شودكه اسلام دين جهاني باشد و منهاي غدير رضايت پروردگار حاصل‏نشده است.
9- كفار و منافقان منتظر مرگ رسول خدا(ص) بودند كه آب رفته‏را به جوي خود برگردانند و كفر و الحاد و شرك و بت پرستي‏جاهليت را اعاده كنند. آنها چنان مي‏پنداشتند. چون پيامبر رحلت‏كند، كشتي بدون ناخدا و باغ بدون باغبان خواهد بود و شرك وكفر و نفاق، سكان اين كشتي را در دست‏خواهند گرفت كه ناگهان‏با نصب امامت و ولايت‏حضرت در غدير، اميدها به ياس تبديل شد.بدخواهان رسالت نا اميد گرديدند; زيرا كشتي رسالت ناخدايي‏حكيم و معصوم و عليم يافت. و باغ و بوستان نبوت باغباني عاقل‏و بيدار.
10- حادثه غدير عظيم و خوفناك است و به دلداري نياز دارد;زيرا خداوند متعال مي‏فرمايد: از منافقان و كفار و مشركان‏نترسيد، خودم حافظ دين هستم و بدخواهان را به سيه روزي گرفتارخواهم كرد. بايد از قدرت و عظمت من وحشت و ترس داشته باشيد نه‏ديگري.
11- آيه‏هاي "ولايت"، "مودت"، "تطهير"، "مباهله"، "اكمال دين"،"تبليغ" و دهها آيه ديگر كه در منابع شيعه و سني آمده، بهترين‏دليل بر حقانيت‏شيعه است.
12- اسلام با سياست الهي و امامت علوي كفار را نا اميد مي‏كندو نعمت تمام و كامل مي‏گردد. اسلام و قرآن با معلم و مفسر ديني‏كامل خواهد شد كه پشت كفر جهاني را مي‏لرزاند و خواب را ازدشمن مي‏ربايد و گرنه رهبران غير معصوم، ناخداياني هستند كه‏سرنشينانشان كشتي بشريت را به وادي سرگرداني و ساحلهاي گمراهي‏مي‏كشانند و نيل به ساحل نجات و قله رفيع تكامل به رهبران‏وارسته، معصوم، حكيم و عليم نياز دارد رهبراني كه قدم جاي قدم‏رسول خدا(ص) بگذارند.
13- در طول‏23 سال رسالت و تبليغ پيامبر، چه روزي مي‏تواندروز ياس كفار باشد؟ آيا روزي كه پيامبر(ص) به رسالت مبعوث‏شد؟ بي ترديد روز بعثت نمي‏تواند روز ياس كفار باشد; زيرا دين‏در آن روز كامل نشد و كفار هنوز نفهميده بودند كه قضيه چيست؟تا اميدوار يا نا اميد گردند. افزون بر اين، كفار و مشركان‏مكه در روزهاي اول بعثت و حتي تا13 سال پس از آن قدرت بسيارداشتند و اميدوار بودند اسلام و پيامبر را از ميان بردارند.
و آيا روز پيروزي مسلمين در بدر روز ياس كفار بود؟ بي‏ترديدپاسخي منفي است. زيرا آيه به اعتراف شيعه و سني در روز غدير وآخر عمر پيامبر نازل شده است. افزون بر اين، كفار در بدر نااميد نشدند; زيرا در سال بعد به مسلمانان يورش بردند و سپاه‏اسلام را در احد شكست دادند.
روز ميلاد حضرت زهرا(س) هم روزياس كفار نيست. خلاصه هيچ روزي جز غدير، روز نا اميدي كفار واتمام دين نيست.

اعتراف غزالي

غزالي در مقاله چهارم كتاب «سرالعالمين‏» مي‏گويد: جمهوراتفاق كرده‏اند بر حديث غدير كه پيامبر(ص) فرمود: «من كنت‏مولاه فعلي مولاه‏» و عمر گفت: «بخ بخ يا اباالحسن لقد اصبحت‏مولاي كل مومن و مومنه و...» و اين تسليم و رضايت ايشان است.ولي بعد از جريان غدير، هواي نفس غلبه كرد و حب رياست و مقام‏سبب شد حق را پشت‏سر انداختند; به خلافت و اختلاف اوليه برگشتندو با بهايي اندك كه به دست آوردند، حق را از دست دادند.
مولا به معني سرپرست است نه دوست و ناصر
همان گونه كه در قرآن مي‏خوانيم: «ماواكم النار هي مولاكم‏»;يعني آتش بر شما سزاوارتراست. (حديد، 15)
اخطل، شاعر عرب،مي‏گويد: «اصبحت مولاها من الناس كلهم و...» و مولي العبد;يعني مولا سزاوارتر است‏به عبد در جهت تدبير و تصرف امور عبد.
پيامبر(ص) هم قبل از نصب و معرفي حضرت علي(ع) فرمود: «الست‏اولي بكم من انفسكم‏»; يعني سزاوارتر و صاحب اختيار تام وبلافاصله در پي آن فرمود: «من كنت مولاه فعلي مولاه‏» يعني كسي‏كه من از خود او به نفس او سزاوارتر هستم علي هم مثل من ازخودش به نفس او سزاوارتر است.
همان گونه كه من در تصرف و مديريت و حل و فصل امور مردم ازخود سزاوارترم، حضرت علي(ع) هم چنين خواهد بود.
فصيحان عرب كه در غدير بودند، مثل عمر و حسان بن ثابت و حارث‏بن نعمان، از كلمه مولا همان فهميدند كه مقصود پيامبر(ص) بود وعرف از آن مي‏فهميد; يعني همان معناي صاحب و سرپرست و اولي وسزاوارتر. اگر مولا به معني دوستي و ناصر بوده، مقصودپيامبر(ص) هم همين باشد و فصيحان عرب هم از كلمه مولا و«...الست اولي بكم من انفسكم‏» همين را فهميدند، ديگر بيعت‏براي چه؟
بخ بخ عمر چه معني داشت؟ تشويق و ترغيب پيامبر بر تهنيت گفتن‏به حضرت علي(ع) براي چه مقصود بود؟ چرا اين مطلب جزئي را درغدير و صحراي سوزان و در برابر 100000 نفر جمعيت در آخر عمر ودر برگشت از سفر حج‏با ايراد خطبه طولاني و اين‏همه مقدمات وآداب اعلام كند؟
افزون بر اين، اگر مولا به معني دوستي بود، ياس كفار چه معني‏داشت؟ اكمال دين و رضايت‏خدا بر اسلام براي چه بود؟
مضافا اگر ولي به معني محب و ناصر باشد مطلبي جديد و مهم‏نيست; زيرا در طول‏23 سال بعثت در آياتي مثل «انماالمومنون‏اخوه‏» و «المومنون و المومنات بعضهم اولياء بعض‏» و «اشداءعلي الكفار و رحماء بينهم‏» و... مسلمانان را بر محبت و ياري‏و تعاون و مساعدت به همديگر سفارش فرموده و حضرت علي(ع) هم‏يكي از مومنان و از مصاديق اين آيات است . پس دوستي مطلب‏جديدي نيست تا به چنين زمينه سازي گسترده‏اي در صحراي غديرنياز باشد و پس از آن تبريك و بخ بخ عمر و... را به دنبال‏داشته باشد.
سرانجام بايد گفت: بر فرض محال كه مولا به معني محب و ناصرباشد، چرا مسلمانان و كساني چون عمر و... در طول 25 سال حضرت‏را ياري نكردند و دوستدارش نبودند; بلكه حتي وسيله آزار و خشم‏او و فاطمه(س) را فراهم كردند. چرا اصحاب پيامبر(ص) و كساني‏كه در غدير بودند، حضرت را تنها گذاشتند و به ياري اونيامدند؟ چرا اسباب آزار و اندوه او را فراهم آوردند؟


منبع : فرهنگ كوثر - شماره 25
کلید واژه ها : غدیر قرآن غدیر در قرآن آیه اکمال
 نظرات کاربران 
نام و نام خانوادگی لطفا نظرتان رو درباره این مطلب وارد نمایید*
پست الکترونیکی
لطفا عبارت بالا را وارد نمایید(سیستم نسبت به کوچک یا بزرگ بودن حساس نمی باشد)

تازه ترین مطالب
نشاني: قم، خیابان شهید فاطمی (دورشهر) بین کوچه 21 و 23 پلاک 317
تلفن: 37732049 ـ 025 -- 37835397-025
پست الکترونيک : info@dinpajoohan.com
نقل مطلب با ذکر منبع آزاد است
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دبیرخانه دین پژوهان کشور می باشد طراح : دریانت